Bir alan adı satın almak birkaç dakikalık bir iştir; onu yıllarca sorunsuz yönetmek ise ayrı bir disiplindir. Web siteniz, kurumsal e-postanız, müşteri portallarınız ve kullandığınız bulut servisleri hep aynı adrese bağlıdır ve bu bağlantıların hepsi DNS üzerinden kurulur. Bu rehberde alan adının nasıl çalıştığını, temel DNS kayıtlarını, alan adının yaşam döngüsünü ve transferi sade bir dille anlatıyoruz. Tescilden günlük yönetime kadar tüm süreci devretmek isterseniz alan adı tescili ve yönetimi hizmetimize göz atabilirsiniz.
Alan adı, kayıt kuruluşu ve DNS: kim ne yapar?
Bir alan adının arkasında üç ayrı rol vardır. Kayıt otoritesi (registry), bir uzantının ana veritabanını tutar; .tr uzantıları için bu sistem TRABIS’tir. Kayıt kuruluşu (registrar), sizin adınıza tescil, yenileme ve transfer işlemlerini yapan yetkili firmadır. DNS sağlayıcısı ise alan adınıza ait kayıtları barındıran ve dünyanın dört bir yanından gelen “bu adres nerede?” sorularına cevap veren sunuculardır. Bu üç rol aynı firmada olabileceği gibi farklı firmalarda da olabilir. Alan adınızın hangi DNS sağlayıcısını kullandığını, kayıt kuruluşundaki NS (nameserver) kayıtları belirler.
Temel DNS kayıtları
- A kaydı: Alan adını bir IPv4 adresine bağlar. Web sitenizin sunucusunu gösterir.
- AAAA kaydı: Aynı işi IPv6 adresleri için yapar.
- CNAME kaydı: Bir alt alan adını başka bir alan adına takma ad olarak yönlendirir; örneğin www’yu ana adrese ya da bir alt alan adını bir bulut servisine. Ana alan adının kendisinde (kök) CNAME kullanılmaz.
- MX kaydı: Alan adınıza gelen e-postaların hangi sunuculara teslim edileceğini belirtir. Öncelik değeri, birden fazla sunucu varsa sırayı belirler.
- TXT kaydı: Serbest metin içerir; bugün en çok alan adı doğrulama ve e-posta güvenliği (SPF, DKIM, DMARC) için kullanılır. Ayrıntılar için SPF, DKIM ve DMARC nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- CAA kaydı: Alan adınız için hangi sertifika otoritelerinin SSL sertifikası düzenleyebileceğini sınırlar.
- SRV kaydı: Belirli servislerin (ör. bazı iletişim ve dizin hizmetleri) hangi sunucu ve portta çalıştığını tanımlar.
TTL: değişiklikler neden hemen görünmez?
Her DNS kaydının bir TTL (Time to Live) değeri vardır. Bu değer, kaydı sorgulayan sunucuların cevabı ne kadar süre önbellekte tutabileceğini saniye cinsinden belirtir. TTL yüksekse DNS sorguları azalır ve sistem verimli çalışır, ancak bir kaydı değiştirdiğinizde eski cevap bir süre daha bazı kullanıcılara gösterilmeye devam eder. “DNS yayılması” denen bekleme budur. Pratik kural şudur: planlı bir değişiklikten (sunucu taşıma, e-posta platformu değişikliği) bir gün kadar önce ilgili kayıtların TTL’sini düşürün, değişikliği yapın, her şey yerine oturduktan sonra TTL’yi tekrar yükseltin.
Alan adının yaşam döngüsü
Alan adları belirli bir süre için tescil edilir ve bu sürenin sonunda yenilenmesi gerekir. Yenileme yapılmazsa süreç genellikle şöyle ilerler:
- Bitiş tarihi: Alan adı çalışmayı durdurabilir; web siteniz ve e-postanız erişilemez hâle gelir.
- Ek süre: Birçok uzantıda, alan adının normal koşullarda yenilenebildiği bir ek dönem bulunur.
- Geri alma dönemi: Ek süre de geçerse alan adı ancak ek bir işlemle geri alınabilir.
- Serbest kalma: Bu dönemlerin sonunda alan adı yeniden tescile açılır. Değerli alan adları bu aşamada otomatik sistemlerle saniyeler içinde başkaları tarafından alınabilir.
Bu sürelerin uzunluğu uzantıya ve kayıt kuruluşuna göre değişir. En güvenli yaklaşım, kritik alan adlarında otomatik yenilemeyi açık tutmak, çok yıllık yenileme yapmak ve yenileme bildirimlerinin aktif bir kurumsal e-posta adresine gitmesini sağlamaktır.
Güvenli transfer adım adım
- Sahiplik ve iletişim bilgilerini kontrol edin: Alan adı şirketiniz adına mı kayıtlı, yönetici e-posta adresi erişilebilir mi?
- DNS kayıtlarını yedekleyin: Tüm kayıtların eksiksiz bir listesini alın. Transfer sırasında DNS sağlayıcısı değişecekse, kayıtları önce yeni sağlayıcıda oluşturun.
- Kilidi kaldırın ve transfer kodunu alın: Uluslararası uzantılarda transfer kilidi kaldırılır ve EPP/auth kodu alınır. .tr uzantılarında süreç TRABIS’in kurallarına göre yürür.
- Transferi başlatın ve onaylayın: Yeni kayıt kuruluşunda talebi oluşturun, gelen onay e-postalarını yanıtlayın.
- Doğrulayın: Transfer tamamlandıktan sonra site, e-posta, sertifika ve doğrulama kayıtlarını kontrol edin; transfer kilidini yeniden etkinleştirin.
Yeni tescil edilen ya da yakın zamanda transfer edilen alan adlarında belirli bir süre yeni bir transfere izin verilmediğini unutmayın; zamanlamayı buna göre planlayın.
Güvenlik için kısa kontrol listesi
- Kayıt kuruluşu hesabında iki faktörlü doğrulama açık mı?
- Hesap, kişisel değil kurumsal bir e-posta adresine mi bağlı?
- Transfer kilidi etkin mi?
- Kullanılmayan servislere işaret eden eski DNS kayıtları temizlendi mi? Bu kayıtlar alt alan adlarının ele geçirilmesine zemin hazırlayabilir.
- Destekleniyorsa DNSSEC etkin mi?
- Tüm alan adlarının bitiş tarihleri tek bir yerde izleniyor mu?
Kurum içi alan adı politikası
Alan adı sorunlarının çoğu teknik değil, organizasyoneldir. Birkaç basit kural yazılı hâle getirildiğinde riskler büyük ölçüde azalır. Yeni alan adlarını yalnızca belirli bir birim ya da yetkili kişi alabilmeli, tüm tescil işlemleri şirket adına ve ortak kurumsal hesaptan yapılmalıdır. Pazarlama ekibinin kampanya için aldığı kısa ömürlü alan adları da aynı envantere eklenmeli, kampanya bittiğinde bilinçli bir kararla ya ana siteye yönlendirilmeli ya da yenilenmeden bırakılmalıdır. DNS değişiklik talepleri kayıt altına alınmalı; kimin, ne zaman, hangi kaydı neden değiştirdiği izlenebilmelidir.
Tedarikçi değişikliklerinde de alan adı listesi kontrol edilmelidir. Bir ajans ya da yazılım firmasıyla çalışmayı bıraktığınızda, onların hesabında kalmış alan adları, DNS barındırma hesapları ve doğrulama kayıtları ayrılık sürecinin bir parçası olarak devralınmalıdır. Çalışan ayrılışlarında ise kayıt kuruluşu hesabına erişimi olan kişilerin yetkileri güncellenmelidir.
Yeni alan adı seçerken dikkat edilecekler
- Kısa ve kolay yazılır olsun: Telefonda söylendiğinde yanlış anlaşılmayacak, tire ve rakam içermeyen adlar akılda kalır.
- Türkçe karakterleri düşünün: Markanızda ç, ğ, ı, ö, ş, ü varsa, karaktersiz yazımı ana adres yapıp diğer varyasyonu yönlendirmek çoğu zaman en pratik çözümdür.
- Marka tescilini kontrol edin: Başkasına ait tescilli bir markayı içeren alan adı ileride uyuşmazlığa yol açabilir.
- Uzantıları birlikte alın: Ana pazarınız Türkiye ise .com.tr, uluslararası hedefleriniz varsa .com sürümünü aynı anda korumaya çalışın.
Sonuç
Alan adı, dijital varlığınızın temel taşıdır; doğru yönetildiğinde görünmez, yönetilmediğinde ise bütün işinizi durdurabilir. Envanterinizi çıkarmak, dağınık alan adlarını şirket adına toplamak ya da güvenli bir transfer planlamak için alan adı tescili sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Alan adınız üzerindeki posta altyapısını güçlendirmek isterseniz kurumsal e-posta hizmeti sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?
Değişikliğin yayılma süresi büyük ölçüde eski kaydın TTL değerine bağlıdır. TTL önceden düşürüldüyse değişiklik kısa sürede görünür; yüksek TTL’li kayıtlarda bazı kullanıcılar eski cevabı daha uzun süre görebilir.
Nameserver değiştirmek ile DNS kaydı değiştirmek aynı şey mi?
Hayır. Nameserver değişikliği, alan adınızın kayıtlarını hangi DNS sağlayıcısının barındırdığını değiştirir; DNS kaydı değişikliği ise mevcut sağlayıcıdaki tek bir kaydı (ör. A veya MX) günceller. Nameserver değiştirmeden önce tüm kayıtların yeni sağlayıcıda hazır olması gerekir.
Alan adımı birden fazla firmada yönetebilir miyim?
Evet, kayıt kuruluşu ve DNS sağlayıcısı farklı firmalar olabilir. Ancak her iki hesabın da şirket adına, güçlü şifre ve iki faktörlü doğrulamayla korunması ve kimin neyi yönettiğinin belgelenmesi gerekir.
Racoun ile konuşun: İstanbul merkezli ekibimizle Türkiye genelindeki markalara hizmet veriyoruz. WhatsApp üzerinden yazabilir ya da teklif formunu doldurabilirsiniz. İlk görüşme ücretsizdir.
