Buluta geçen şirketlerin ilk aylarda en sık sorduğu soru şudur: “Bu fatura neden beklediğimizden yüksek?” Cevap çoğu zaman Azure’un pahalı olması değil, kaynakların sunucu odasındaki alışkanlıklarla kullanılmasıdır. Sunucu odasında bir makine açık kaldığında ek bir maliyet doğmaz; bulutta ise açık kalan her saat faturaya yansır. Bu rehberde Azure maliyetini kontrol altına almak için uyguladığımız yöntemleri adım adım anlatıyoruz. Azure ortamınızı birlikte kurmak ve işletmek isterseniz Microsoft Azure bulut çözümleri sayfamıza göz atabilirsiniz.
1. Önce görünürlük: Etiketleme ve bütçe
Görmediğiniz maliyeti yönetemezsiniz. İlk adım her kaynağa en az “departman”, “proje”, “ortam” (canlı, test, geliştirme) ve “sorumlu kişi” etiketlerini vermektir. Azure Policy ile etiketsiz kaynak oluşturulmasını engelleyebilirsiniz. Ardından Azure Cost Management içinde abonelik ve kaynak grubu düzeyinde bütçeler tanımlayın, belirli eşiklere ulaşıldığında ilgili kişilere uyarı gitsin. Böylece fatura ay sonunda sürpriz olmaktan çıkar, ay içinde yönetilen bir veri haline gelir.
2. Doğru boyutlandırma
Sunucu odasından taşınan makineler genellikle “ne olur ne olmaz” düşüncesiyle büyük boyutlandırılmıştır. Bulutta bu yaklaşım doğrudan maliyettir. Birkaç haftalık işlemci, bellek ve disk kullanım verisine bakarak makineleri gerçek ihtiyaca göre küçültün. Azure Advisor, düşük kullanımlı sanal makineler için boyut önerileri sunar; bu önerileri düzenli olarak, örneğin ayda bir gözden geçirin. Sürekli düşük yükte çalışıp ara sıra yükselen iş yükleri için B serisi (burstable) makineler uygun olabilir. Disk türünü de sorgulayın: Her diskin Premium SSD olması gerekmez.
3. Çalışmadığında kapatın
Test, geliştirme ve eğitim ortamları çoğunlukla yalnızca mesai saatlerinde kullanılır. Sanal makinelerde otomatik kapatma özelliğini veya zamanlanmış otomasyonları kullanarak bu ortamları gece ve hafta sonu kapatın. Önemli bir ayrıntı: Sanal makineyi işletim sistemi içinden kapatmak yetmez; işlem ücretinin durması için makinenin Azure tarafında “serbest bırakılmış” (deallocated) duruma geçmesi gerekir. Disk ücreti ise makine kapalıyken de devam eder. Azure Virtual Desktop kullanıyorsanız ölçekleme planlarıyla oturum ana bilgisayarlarını kullanıcı yoğunluğuna göre otomatik açıp kapatabilirsiniz.
4. Sürekli çalışanlar için taahhüt: Reserved Instances ve Savings Plan
Yıl boyunca kesintisiz çalışacağını bildiğiniz iş yükleri için kullandıkça öde fiyatı en pahalı seçenektir. Azure bu durumda iki taahhüt modeli sunar:
- Reserved Instances (rezervasyon): Belirli bir bölgede belirli bir makine ailesi için bir veya üç yıllık taahhüt verirsiniz. Boyut ve bölge sabitse en yüksek indirimi genellikle bu model sağlar.
- Azure Savings Plan for compute: Belirli bir makine yerine saatlik bir harcama tutarı taahhüt edersiniz; indirim farklı makine aileleri ve bölgeler arasında esnek uygulanır. Mimariniz değişkense daha uygundur.
Taahhüde girmeden önce doğru boyutlandırmayı tamamlayın; aksi halde gereğinden büyük bir makineyi yıllarca taahhüt altına almış olursunuz.
5. Mevcut lisanslarınızı değerlendirin: Azure Hybrid Benefit
Yazılım güvencesi kapsamındaki veya uygun abonelik lisanslarına sahip Windows Server ve SQL Server lisanslarınızı, Azure Hybrid Benefit ile Azure’da kullanarak sanal makinelerin lisans bedelini düşürebilirsiniz. Uygunluk koşulları lisans türüne göre değişir; bu nedenle lisans envanterinizi çıkarıp koşulları kontrol etmek gerekir. Lisans tarafında destek için CSP kurumsal lisanslama ve SAM ve yazılım lisans yönetimi sayfalarımıza bakabilirsiniz.
6. Depolamayı doğru katmanda tutun
Azure Blob Storage’da sık erişilen veriler için sıcak (hot), seyrek erişilenler için serin (cool) ve soğuk (cold), çok nadiren erişilen arşivler için arşiv (archive) katmanları vardır. Katman soğudukça saklama ücreti düşer, erişim ve okuma ücreti artar. Yaşam döngüsü yönetimi kuralları tanımlayarak, örneğin belirli bir süre erişilmeyen dosyaların otomatik olarak daha soğuk katmana taşınmasını sağlayabilirsiniz. Yedeklerin saklama sürelerini de iş ihtiyacına ve mevzuata göre belirleyin; sonsuz saklama, sonsuz maliyettir.
7. Sahipsiz kaynakları temizleyin
Silinen bir sanal makinenin diskleri, genel IP adresleri, anlık görüntüleri (snapshot) ve ağ kartları kendiliğinden silinmeyebilir. Bu “yetim” kaynaklar sessizce faturaya eklenmeye devam eder. Ayda bir kez bağlı olmayan diskleri, kullanılmayan genel IP’leri, eski snapshot’ları ve boş App Service planlarını listeleyip temizleyin. Etiketleme burada da işe yarar: Sorumlusu belli olan bir kaynağı kimin silebileceği bellidir.
8. Mimariyi gözden geçirin
Bazı iş yüklerinde asıl tasarruf, sanal makineden yönetilen servislere geçişte ortaya çıkar. Kendi kurduğunuz bir veritabanı sunucusu yerine yönetilen veritabanı servisi, ara sıra çalışan işler için sunucusuz fonksiyonlar, kesintiye toleranslı toplu işler için Spot sanal makineler değerlendirilebilir. Ayrıca bölgeler arası ve internete çıkan veri trafiği de ücretlendirilir; birbiriyle yoğun konuşan sistemleri aynı bölgede tutmak hem performans hem maliyet açısından doğrudur. Bu tür kararlar için daha geniş bir bakış gerekiyorsa buluta geçiş rehberimiz yol gösterir.
Sık yapılan maliyet hataları
- Sunucu odasındaki makineleri birebir aynı boyutla taşıyıp kullanım verisine hiç bakmamak,
- Test ortamını canlı ortamla aynı boyut ve disk türünde kurmak,
- Rezervasyonu doğru boyutlandırmadan önce satın almak ya da rezervasyon kullanım oranını takip etmemek,
- Yedekleri ve log kayıtlarını saklama süresi belirlemeden sonsuza kadar tutmak,
- Faturayı yalnızca finans ekibine bırakıp teknik ekibin maliyeti hiç görmemesi.
Bu hataların ortak noktası, maliyetin bir mimari karar olarak değil, ay sonunda gelen bir sonuç olarak görülmesidir.
FinOps: Tek seferlik değil, sürekli bir iş
Maliyet optimizasyonu bir kerelik bir temizlik değildir. Yeni projeler açılır, ekipler değişir, kullanım artar. Bu nedenle FinOps yaklaşımında teknik ekip, finans ve iş birimleri aynı raporlara bakar; ayda bir maliyet toplantısında sapmalar, Advisor önerileri, rezervasyon kullanım oranları ve sahipsiz kaynaklar konuşulur. Sorumluluk dağıtıldığında maliyet kendiliğinden görünür hale gelir.
Hangi metrikleri izlemeli?
Maliyet toplantılarında konuşulacak birkaç temel gösterge belirleyin: aylık toplam harcama ve bütçeye göre sapma, ortam bazında (canlı, test, geliştirme) harcama dağılımı, etiketsiz kaynakların payı, rezervasyon ve tasarruf planı kullanım oranı, uygulanmamış Advisor önerilerinin sayısı. Mümkünse maliyeti bir iş birimine bağlayın; örneğin kullanıcı başına sanal masaüstü maliyeti ya da sipariş başına altyapı maliyeti. Bu tür birim metrikler, büyüyen bir faturanın verimsizlik mi yoksa büyüyen işin doğal sonucu mu olduğunu anlamanızı sağlar.
Kısa kontrol listesi
- Tüm kaynaklar etiketli mi, bütçe uyarıları tanımlı mı?
- Son ay Azure Advisor maliyet önerileri incelendi mi?
- Test ortamları mesai dışında kapanıyor mu, makineler serbest bırakılıyor mu?
- Sürekli çalışan iş yükleri için rezervasyon veya tasarruf planı değerlendirildi mi?
- Bağlı olmayan diskler, genel IP’ler ve eski snapshot’lar temizlendi mi?
Bu adımları sizin adınıza düzenli olarak uygulamamızı isterseniz Azure yönetim hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Reserved Instances mı Savings Plan mı seçmeliyim?
Makine boyutu ve bölgesi uzun süre değişmeyecek iş yükleri için Reserved Instances genellikle daha yüksek indirim sağlar. Mimariniz değişkense ya da farklı makine aileleri kullanıyorsanız Savings Plan daha esnektir. Her iki durumda da önce doğru boyutlandırmayı tamamlayın.
Sanal makineyi kapattığımda ücret durur mu?
İşletim sistemi içinden kapatmak yetmez; işlem ücretinin durması için makinenin Azure’da serbest bırakılmış (deallocated) duruma geçmesi gerekir. Disk ve genel IP gibi kaynakların ücreti makine kapalıyken de devam edebilir.
Azure Hybrid Benefit’ten kimler yararlanabilir?
Yazılım güvencesi kapsamında veya uygun abonelik modeliyle lisanslanmış Windows Server ve SQL Server lisanslarına sahip kurumlar yararlanabilir. Koşullar lisans türüne göre değiştiği için lisans envanterinin kontrol edilmesi gerekir.
Racoun ile konuşun: İstanbul merkezli ekibimizle Türkiye genelindeki markalara hizmet veriyoruz. WhatsApp üzerinden yazabilir ya da teklif formunu doldurabilirsiniz. İlk görüşme ücretsizdir.
