Şirketlerde yedekleme nasıl yapılır? Adım adım plan

Kısa cevap: Şirketlerde yedekleme, rastgele bir harici diske kopyalamakla değil, planlı bir süreçle yapılır. Önce hangi verinin nerede durduğu çıkarılır, her sistem için ne kadar veri kaybının ve ne kadar kesintinin kabul edilebileceği (RPO ve RTO) belirlenir. Ardından 3-2-1 kuralına uygun yerel ve şirket dışı kopyalar otomatik olarak alınır, yedekler şifrelenir, düzenli geri yükleme testleri yapılır ve tüm süreç yazılı bir politikayla yönetilir.

Şirketlerde yedekleme planı adım adım

1. Veri envanteri çıkarın. Şirketin verisi nerede duruyor? Dosya sunucusu, muhasebe ve ERP veri tabanı, e-posta, Microsoft 365 gibi bulut uygulamaları, web sitesi, kullanıcı bilgisayarları, ağ cihazlarının ayarları. Her kaynağın sahibi ve yaklaşık veri miktarı not edilir.
2. Kritikliğe göre sınıflandırın. Bir saat bile durmaması gereken sistemler (ör. e-ticaret veri tabanı), bir gün beklenebilecekler ve yalnızca arşiv niteliğindeki veriler ayrı gruplara ayrılır.
3. RPO ve RTO hedeflerini belirleyin. RPO, en fazla ne kadar süreli veri kaybının kabul edilebileceğini; RTO ise sistemin ne kadar sürede yeniden çalışması gerektiğini ifade eder. Bu hedefler yönetimle birlikte, iş etkisi düşünülerek belirlenmelidir.
4. Mimariyi 3-2-1 kuralına göre tasarlayın. En az üç kopya, iki farklı ortam, bir şirket dışı kopya. Hızlı geri dönüş için yerel bir yedek depolama, felaket senaryoları için bulutta veya başka bir lokasyonda bir kopya kurgulanır. Fidye yazılımına karşı kopyalardan biri değiştirilemez veya ağdan yalıtılmış olmalıdır.
5. Yedekleme takvimini ve saklama süresini belirleyin. Örneğin kritik veri tabanları gün içinde birkaç kez, dosya sunucusu her gece, tam yedekler haftalık alınabilir. Günlük, haftalık ve aylık yedeklerin ne kadar süre tutulacağı (saklama politikası) yasal yükümlülükler ve iş ihtiyacına göre belirlenir.
6. Doğru araçları seçin ve otomatikleştirin. Yedekleme yazılımı; sunucuları, sanal makineleri, veri tabanlarını uygulama tutarlı şekilde yedekleyebilmeli, bulut uygulamalarını da kapsayabilmelidir. Elle yapılan yedekleme er ya da geç unutulur.
7. Yedekleri şifreleyin ve erişimi kısıtlayın. Yedekler aktarımda ve depolamada şifrelenir. Yedekleme sistemine erişim ayrı hesaplarla ve çok faktörlü doğrulamayla korunur; günlük kullanılan yönetici hesapları yedekleri silememelidir.
8. İzleme ve uyarı kurun. Başarısız veya eksik kalan yedekler için otomatik uyarı tanımlanır ve bu uyarıları takip edecek kişi belirlenir.
9. Geri yükleme testleri yapın. Belirli aralıklarla rastgele dosyalar, bir e-posta kutusu ve en az bir kritik sunucu test ortamına geri yüklenir. Geri yüklemenin ne kadar sürdüğü ölçülür ve RTO hedefiyle karşılaştırılır.
10. Yazılı bir yedekleme politikası oluşturun. Neyin, ne sıklıkla, nereye yedeklendiği; saklama süreleri; sorumlular; test takvimi ve bir olay anında izlenecek adımlar tek bir belgede toplanır.

Roller ve sorumluluklar

Yedekleme planının teknik kısmı kadar, kimin neyden sorumlu olduğu da önemlidir. Yedeklerin günlük kontrolünü yapacak kişi, başarısız yedeklerde müdahale edecek kişi, geri yükleme talebini onaylayacak yönetici ve politika gözden geçirmesini yapacak sorumlu isim isim belirlenmelidir. Dış bir hizmet sağlayıcıyla çalışılıyorsa bu sorumluluklar sözleşmede açıkça tanımlanmalıdır. Sorumlu kişilerin izinli olduğu dönemler için yedek bir isim belirlemek de unutulmamalıdır.

Küçük işletmeler için sade bir başlangıç

Her şirketin büyük bir BT ekibi yoktur. Az kullanıcılı bir işletme için bile şu temel yapı ciddi bir koruma sağlar:

• Dosyaların çalışanların bilgisayarlarında değil, merkezi ve yedeklenen bir alanda tutulması.
• Bu alanın her gece otomatik olarak yerel bir yedek cihazına ve bir bulut yedekleme hizmetine kopyalanması.
• E-posta ve bulut uygulamaları için ayrı bir yedek.
• Muhasebe yazılımının veri tabanının ayrıca yedeklenmesi.
• Her ay en az bir geri yükleme denemesi.

Fidye yazılımına karşı yedekleme önlemleri

Günümüz saldırganları dosyaları şifrelemeden önce yedekleri bulup silmeye veya şifrelemeye çalışır. Bu yüzden:

• Yedek depolama, kullanıcı bilgisayarlarından bir sürücü olarak erişilebilir olmamalıdır.
• Değiştirilemez saklama veya ağdan fiziksel olarak ayrılan kopyalar kullanılmalıdır.
• Yedekleme sistemi yönetim hesapları, etki alanı yönetici hesaplarından ayrı tutulmalıdır.
• Geri yükleme öncesinde yedeğin temiz olduğundan emin olmak için zararlı yazılım taraması yapılmalıdır.

Saldırı türlerini ve genel savunma katmanlarını siber güvenlik nedir yazımızda ele aldık.

Yedekleme ve mevzuat

Yedekler de çoğu zaman kişisel veri içerir; bu nedenle KVKK kapsamındaki veri güvenliği yükümlülükleri yedekler için de geçerlidir. Ticari defterler, faturalar ve bazı belgeler için yasal saklama süreleri vardır; süresi dolan verilerin yedeklerden de uygun şekilde silinmesi veya imha edilmesi gerekebilir. Bu sürelerin ve yükümlülüklerin güncel hâlini mali müşavirinize ve avukatınıza teyit ettirin.

Sık yapılan hatalar

• Yedeği alıp geri yüklemeyi hiç denememek.
• Tek bir harici diske güvenmek ve bu diski sürekli bilgisayara bağlı tutmak.
• Yedeklemeyi tek bir çalışanın bilgisine bağlı bırakmak.
• Bulut uygulamalarını ve kullanıcı bilgisayarlarını kapsam dışında bırakmak.
• Başarısız yedek uyarılarını kimsenin okumadığı bir adrese yönlendirmek.
• Felaket anında hangi sistemin önce ayağa kaldırılacağını önceden belirlememek.

Kavramların temelini yedekleme nedir, neden önemlidir yazımızda, şirket dışı kopya seçeneklerini ise bulut yedekleme nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Racoun nasıl yardımcı olur?

Pedante Bilişim ekibimiz veri envanterinizi çıkarır, RPO ve RTO hedeflerini sizinle belirler, yerel ve bulut kopyaları birleştiren yedekleme mimarisini kurar ve geri yükleme testlerini düzenli olarak yapar. Yedekleme politikanızı yazılı hale getirmenize de destek oluruz. Ayrıntılar için yedekleme ve felaket kurtarma ve yönetilen BT hizmetleri sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Şirket yedekleri kaç gün saklanmalı?

Tek bir doğru süre yoktur. İş ihtiyacı, fark edilmesi geç olabilecek veri kayıpları ve yasal saklama yükümlülükleri birlikte değerlendirilir. Genellikle günlük, haftalık ve aylık yedekler farklı sürelerle tutulur.

Yedekleme ile felaket kurtarma arasındaki fark nedir?

Yedekleme verinin kopyasını tutmaktır. Felaket kurtarma ise ciddi bir olay sonrasında sistemlerin hangi sırayla, nerede ve ne kadar sürede yeniden çalıştırılacağını tanımlayan daha geniş bir plandır; yedekleme onun bir parçasıdır.

Geri yükleme testi ne sıklıkla yapılmalı?

Kritik sistemler için düzenli ve planlı testler yapılmalıdır; birçok şirket aylık küçük testler ve yılda en az bir kez kapsamlı bir felaket senaryosu tatbikatı uygular.

Racoun ile konuşun: İstanbul merkezli ekibimizle Türkiye genelindeki markalara hizmet veriyoruz. WhatsApp üzerinden yazabilir ya da teklif formunu doldurabilirsiniz. İlk görüşme ücretsizdir.