GEO Sözlüğü: Yapay Zekâ Aramasının Temel Terimleri

Yapay zekâ aramasıyla birlikte pazarlama ve SEO ekiplerinin gündemine hızla yeni terimler girdi: AI Bakışı, query fan-out, grounding, OAI-SearchBot, llms.txt ve daha niceleri. Bu sözlüğü, bu terimlerin her birini tek başına anlaşılır, kısa ve doğru tanımlarla açıklamak için hazırladık. Her tanımın ilk cümlesi terimin ne olduğunu doğrudan söyler; sonraki cümleler ise terimin yapay zekâ görünürlüğü açısından neden önemli olduğunu anlatır.

Sözlüğü iki şekilde kullanabilirsiniz. Bir terimi hızlıca öğrenmek istiyorsanız alfabetik listede ilgili maddeye gidin. Konuyu derinlemesine incelemek istiyorsanız tanımın altındaki bağlantıdan o terimi ayrıntılı anlatan yazıya geçin. GEO’nun bütün resmini görmek için GEO nedir rehberimizi okumanızı öneririz.

Bot adları, platform özellikleri ve arayüzler zaman içinde değişebilir; tanımlar genel çerçeveyi verir ve kritik kararlardan önce ilgili platformun güncel dokümantasyonunu kontrol etmek gerekir. Markanızın yapay zekâ yanıtlarındaki görünürlüğünü profesyonel olarak ele almak isterseniz yapay zekâ görünürlüğü (GEO) hizmetimizi ve GEO ajansı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Terimler

AEO (Answer Engine Optimization) · Agentic search (yapay zekâ ajanları) · AI Bakışı (AI Overviews) · AI crawler (yapay zekâ tarayıcısı) · AI Modu (AI Mode) · AIO · Alıntılanabilirlik · Applebot-Extended · Atıf (citation) · Atıf takibi · Bilgi grafiği (Knowledge Graph) · Bilgi kesim tarihi (knowledge cutoff) · Bingbot · Büyük dil modeli (LLM) · ChatGPT-User · Chunk (pasaj) · ClaudeBot · Crawl budget (tarama bütçesi) · E-E-A-T · Embedding (vektör temsili) · FAQPage · GEO (Generative Engine Optimization) · Google İşletme Profili · Google-Extended · Googlebot · GPTBot · Grounding (temellendirme) · Halüsinasyon · İç linkleme · İçerik güncelliği · İçerik kümesi (topic cluster) · JSON-LD · Kanonik URL · Karşılaştırma içeriği · Konu otoritesi (topical authority) · LLMO (Large Language Model Optimization) · llms.txt · Marka bahsi (brand mention) · Marka varlık kartı · Multimodal arama · NAP tutarlılığı · OAI-SearchBot · Organization schema · Öne çıkan snippet (featured snippet) · PerplexityBot · Prompt · Prompt injection · Prompt seti (izleme seti) · Query fan-out · RAG (retrieval-augmented generation) · Referral trafik · robots.txt · sameAs · Schema.org · Search Console · Semantik arama · Ses payı (share of voice) · Sesli arama · SGE (Search Generative Experience) · Sıfır tıklama arama · Soru-cevap içerik mimarisi · Token · UTM parametresi · Üretken arama (generative search) · Varlık (entity) · Yapılandırılmış içerik · Yapılandırılmış veri · YMYL (Your Money or Your Life) · Yorum sinyalleri

AEO (Answer Engine Optimization)

AEO (Answer Engine Optimization, cevap motoru optimizasyonu), içeriğin öne çıkan snippet’ler, sesli asistanlar ve doğrudan cevap kutuları gibi tek bir cevap sunan yüzeylerde seçilmesi için yapılan optimizasyondur. Soruyu başlığa taşımak, ilk cümlede kısa ve net cevap vermek ve FAQPage gibi yapılandırılmış veriler kullanmak temel AEO teknikleridir. GEO ile büyük ölçüde örtüşür; GEO ise üretken yanıtların tamamını kapsayan daha geniş bir çerçevedir. Ayrıntılı bilgi

Agentic search (yapay zekâ ajanları)

Agentic search (ajan tabanlı arama), yapay zekâ ajanlarının kullanıcı adına birden fazla adımı kendi başına planlayıp yürüttüğü arama biçimidir. Ajan sayfaları ziyaret edebilir, seçenekleri karşılaştırabilir ve rezervasyon ya da sipariş gibi işlemlere yardımcı olabilir. Bu senaryoda sitenin makineler tarafından kolay okunabilmesi, ürün ve hizmet bilgilerinin açık yazılması ve işlem akışlarının sade tasarlanması önem kazanır. Alan hızla geliştiği için platformların güncel dokümantasyonunu izlemek gerekir.

AI Bakışı (AI Overviews)

AI Bakışı (AI Overviews), Google arama sonuç sayfasında bazı sorgular için gösterilen, soruyu yapay zekâyla özetleyen ve özetin dayandığı kaynak bağlantılarını listeleyen bölümdür. Türkiye’de 18 Şubat 2026’da kademeli olarak kullanıma sunulmaya başlandı. Google’a göre burada destekleyici bağlantı olarak görünmek için ayrı bir teknik gerekmez; sayfanın dizine eklenmiş ve snippet ile gösterilmeye uygun olması, yani sağlam bir SEO temeli yeterlidir. Ayrıntılı bilgi

AI crawler (yapay zekâ tarayıcısı)

AI crawler (yapay zekâ tarayıcısı), yapay zekâ şirketlerinin model eğitimi, arama dizini oluşturma ya da kullanıcı isteğiyle sayfa okuma amacıyla web’i dolaşan botlarının genel adıdır. GPTBot, OAI-SearchBot, ClaudeBot ve PerplexityBot bu gruba örnektir. Her botun amacı farklı olduğu için hepsini toptan engellemek ya da açmak yerine robots.txt üzerinden bot bazında karar vermek ve sunucu kayıtlarıyla gerçek davranışı izlemek gerekir. Ayrıntılı bilgi

AI Modu (AI Mode)

AI Modu (AI Mode), Google’ın karmaşık ve çok adımlı sorular için geliştirdiği, takip sorularıyla devam eden sohbet tarzı arama deneyimidir. Sesli ve görsel girdi kabul eder; query fan-out tekniğiyle soruyu alt konulara bölüp aynı anda çok sayıda arama yapar. Türkiye’de AI Bakışı ile birlikte 18 Şubat 2026’da kademeli olarak kullanıma sunulmaya başlandı ve Gemini 3 model ailesiyle çalışır. Ayrıntılı bilgi

AIO

AIO, bağlama göre iki farklı anlamda kullanılan bir kısaltmadır: AI Optimization (yapay zekâ optimizasyonu) ya da Google’ın AI Overviews, yani AI Bakışı özelliği. Birinci anlamda GEO, AEO ve LLMO ile aynı aileden, içeriği yapay zekâ sistemlerine uygun hale getirme çalışmasını anlatır. Sektör yazılarında kısaltma karışıklığı sık görüldüğü için, bir kaynakta AIO ifadesiyle karşılaştığınızda hangi anlamın kastedildiğine dikkat etmek gerekir.

Alıntılanabilirlik

Alıntılanabilirlik, bir içeriğin cümle ya da paragraf düzeyinde bağlamından koparıldığında bile doğru, anlaşılır ve kaynak gösterilmeye değer kalması niteliğidir. Her bölümü tek başına anlamlı bir tanım cümlesiyle açmak, belirsiz pazarlama dili yerine doğrulanabilir ifadeler kullanmak ve adımları listeyle vermek alıntılanabilirliği artırır. Yapay zekâ yanıtları pasaj seçerek kurulduğu için GEO’da en çok üzerinde çalışılan içerik özelliğidir. Ayrıntılı bilgi

Applebot-Extended

Applebot-Extended, web içeriğinin Apple’ın yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağını yayıncıların robots.txt üzerinden kontrol etmesini sağlayan belirteçtir. Sayfaları asıl tarayan bot Applebot’tur ve Siri ile Spotlight gibi Apple arama özelliklerini besler; Applebot-Extended’ı engellemek bu arama özelliklerinden çıkmak anlamına gelmez. Ayrıntılar değişebileceği için Apple’ın güncel dokümantasyonu kontrol edilmelidir. Ayrıntılı bilgi

Atıf (citation)

Atıf (citation), bir yapay zekâ yanıtının bilgiyi aldığı kaynağı bağlantı, numara ya da kaynak kartı biçiminde göstermesidir. GEO’nun temel başarı ölçütlerinden biridir; markanın yanıt metninde anılması ile sitesine atıf verilmesi farklı sonuçlardır ve ayrı ayrı izlenir. Perplexity numaralı atıflar, Google AI Bakışı kaynak bağlantıları kullanır; ChatGPT arama ise kaynakları satır içinde ya da liste halinde gösterebilir. Ayrıntılı bilgi

Atıf takibi

Atıf takibi, önceden belirlenmiş bir soru setinin yapay zekâ platformlarında düzenli aralıklarla çalıştırılarak markanın yanıtta geçip geçmediğinin, hangi sırada anıldığının ve hangi sayfaya atıf aldığının kaydedilmesidir. Yanıtlar kişiye ve zamana göre değiştiği için tek seferlik kontrol yanıltıcı olabilir; anlamlı sonuç, aynı sorularla yapılan tekrarlı ölçümlerin eğiliminden çıkar. Racoun bu takibi her ay ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Copilot’ta yapar. Ayrıntılı bilgi

Bilgi grafiği (Knowledge Graph)

Bilgi grafiği (Knowledge Graph), kişiler, kurumlar, yerler ve kavramlar gibi varlıkları ve bunlar arasındaki ilişkileri bir ağ olarak saklayan bilgi tabanıdır. Google’ın bilgi grafiği, arama sonuçlarında görülen bilgi panellerinin kaynaklarından biridir. Bir markanın bu tür yapılarda doğru temsil edilmesi; tutarlı kurumsal bilgiler, Organization schema, sameAs bağlantıları ve güvenilir üçüncü taraf kaynaklardaki tutarlı anılmalarla desteklenir. Ayrıntılı bilgi

Bilgi kesim tarihi (knowledge cutoff)

Bilgi kesim tarihi (knowledge cutoff), bir büyük dil modelinin eğitim verisinin sona erdiği tarihtir; model bu tarihten sonraki gelişmeleri kendi hafızasından bilemez. Bu yüzden güncel bilgi gerektiren sorularda yapay zekâ asistanları web aramasına başvurur. GEO açısından iki sonucu vardır: Markanızın eski bilgileri model hafızasında kalabilir ve güncel bilgilerin yanıta girmesi büyük ölçüde web’de taranabilir, açık ve güncel sayfalara bağlıdır. Ayrıntılı bilgi

Bingbot

Bingbot, Microsoft’un Bing arama motoru için web sayfalarını tarayan botudur. Microsoft Copilot web sonuçlarında Bing dizinini kullandığı için Bingbot’un sitenize sorunsuz erişebilmesi Copilot görünürlüğünün temel şartıdır. Bing’in site sahiplerine sunduğu araçlarda siteyi doğrulamak, site haritası göndermek ve tarama hatalarını izlemek, çoğu işletmenin atladığı ama yapay zekâ görünürlüğüne doğrudan katkı sunan düşük maliyetli adımlardır. Ayrıntılı bilgi

Büyük dil modeli (LLM)

Büyük dil modeli (LLM, large language model), çok büyük metin veri kümeleri üzerinde eğitilerek dili anlayabilen ve doğal dilde metin üretebilen yapay zekâ modelidir. ChatGPT, Gemini, Claude ve Copilot gibi asistanların arkasında bu tür modeller çalışır. LLM’ler bilgiyi eğitim verisinden ve gerektiğinde web aramasından alır; GEO, bu iki kaynakta da markanın doğru ve tutarlı biçimde temsil edilmesini hedefler. Ayrıntılı bilgi

ChatGPT-User

ChatGPT-User, bir ChatGPT kullanıcısı bir bağlantıyı açmak istediğinde ya da bir görev sırasında sayfa ziyareti gerektiğinde OpenAI’ın kullandığı kullanıcı ajanıdır. Otomatik tarama yapan GPTBot ve OAI-SearchBot’tan farklı olarak kullanıcı isteğiyle tetiklenir. Bu ajanı engellemek, kullanıcıların ChatGPT içinden sayfanızı okutmasını zorlaştırabilir. Davranış ve kurallar güncellenebildiği için OpenAI’ın güncel bot dokümantasyonu kontrol edilmelidir. Ayrıntılı bilgi

Chunk (pasaj)

Chunk (pasaj), yapay zekâ sistemlerinin uzun bir sayfayı daha küçük ve anlamlı parçalara bölerek işlemesi sırasında oluşan metin parçasıdır. Bulma aşamasında sayfanın tamamı değil, soruyla en ilgili pasajlar seçilir. Bu nedenle her bölümün kendi başlığı altında tek başına anlaşılabilmesi, önceki paragrafa bağımlı kalmaması ve ilk cümlesinde net bir cevap vermesi, içeriğin seçilme ihtimalini artırır. Ayrıntılı bilgi

ClaudeBot

ClaudeBot, Anthropic’in web içeriğini taramak için kullandığı ve model geliştirme süreçleriyle ilişkili botudur. Robots.txt üzerinden izin verilebilir ya da engellenebilir. Anthropic arama ve kullanıcı istekleri gibi farklı amaçlar için ayrı kullanıcı ajanları da tanımlayabildiğinden, karar vermeden önce şirketin güncel bot listesini ve açıklamalarını kontrol etmek gerekir. Racoun, ClaudeBot dahil 14 yapay zekâ botunu bot bazında yönetir. Ayrıntılı bilgi

Crawl budget (tarama bütçesi)

Crawl budget (tarama bütçesi), bir arama motoru ya da yapay zekâ botunun belirli bir sürede sitenizde taramaya ayırdığı kaynak ve sayfa miktarıdır. Kopya sayfalar, sonsuz parametreli adresler, yönlendirme zincirleri ve yavaş sunucu yanıtları bu bütçeyi boşa harcar. Önemli sayfaların hızlı ve düzenli taranması hem klasik SEO hem GEO için kritik olduğundan site mimarisini sade, site haritasını güncel tutmak gerekir. Ayrıntılı bilgi

E-E-A-T

E-E-A-T; deneyim (experience), uzmanlık (expertise), yetkinlik (authoritativeness) ve güvenilirlik (trustworthiness) kavramlarından oluşan, Google’ın içerik kalitesi yönergelerinde kullandığı değerlendirme çerçevesidir. Yazarı belli, kurumsal kimliği açık, iddialarını gerekçelendiren ve gerçek deneyim yansıtan içerikler bu çerçevede güçlü kabul edilir. Yapay zekâ sistemleri de güvenilir görünen kaynakları tercih etme eğiliminde olduğu için E-E-A-T, GEO’nun da temel taşlarındandır. Ayrıntılı bilgi

Embedding (vektör temsili)

Embedding (vektör temsili), bir kelimenin, cümlenin ya da pasajın anlamını sayılardan oluşan bir vektöre dönüştüren yapay zekâ tekniğidir. Anlamca birbirine yakın metinlerin vektörleri de birbirine yakın olur; semantik arama ve RAG sistemleri ilgili pasajları bu yakınlığa bakarak bulur. Bu yüzden yapay zekâ aramasında birebir anahtar kelime eşleşmesinden çok, konuyu kapsamlı ve net anlatan içerik öne çıkar.

FAQPage

FAQPage, bir sayfadaki sık sorulan soruları ve cevaplarını makinelerin anlayacağı biçimde işaretleyen schema.org türüdür. Soru-cevap yapısını açıkça tanımladığı için yapay zekâ sistemlerinin hangi cevabın hangi soruya ait olduğunu anlamasını kolaylaştırır. Google’ın bu işaretleme için gösterdiği zengin sonuçlar zaman içinde sınırlandırıldı; yine de işaretleme, sayfada görünen gerçek soru ve cevaplarla uyumlu olduğu sürece değerli bir anlam katmanıdır. Ayrıntılı bilgi

GEO (Generative Engine Optimization)

GEO (Generative Engine Optimization, üretken motor optimizasyonu), bir markanın ChatGPT, Gemini, Perplexity, Copilot ve Google AI Bakışı gibi yapay zekâ destekli arama deneyimlerinin yanıtlarında doğru biçimde anılması ve kaynak olarak gösterilmesi için yapılan çalışmaların bütünüdür. Terim, 2023’te yayımlanıp KDD 2024’te sunulan akademik makaleyle yaygınlaştı. SEO’nun yerine geçmez; teknik SEO temeli üzerine bot erişimi, yapılandırılmış veri, varlık tutarlılığı ve alıntılanabilir içerik ekler. Ayrıntılı bilgi

Google İşletme Profili

Google İşletme Profili, bir işletmenin adını, adresini, telefonunu, çalışma saatlerini, fotoğraflarını ve müşteri yorumlarını Google Arama ve Haritalar’da gösteren ücretsiz profildir. Yerel sorgularda yapay zekâ yanıtları bu tür profil ve harita verilerinden yararlanabildiği için profilin eksiksiz, güncel ve web sitesiyle tutarlı olması GEO açısından da önemlidir. Doğru kategori seçimi, hizmet açıklamaları ve düzenli yorum yönetimi temel adımlardır. Ayrıntılı bilgi

Google-Extended

Google-Extended, sitenizin içeriğinin Gemini modellerinin eğitimi ve yanıtların temellendirilmesi amacıyla kullanılıp kullanılmayacağını robots.txt üzerinden kontrol etmenizi sağlayan Google belirtecidir. Ayrı bir tarayıcı değil, bir kullanım kontrolüdür. Google-Extended’ı engellemek Google Arama’daki sıralamanızı ve AI Bakışı’ndaki görünürlüğünüzü etkilemez, çünkü bunlar Googlebot’un taradığı içerikle çalışır. Karar, içeriğinizin Gemini tarafından kullanılmasını isteyip istemediğinize bağlıdır. Ayrıntılı bilgi

Googlebot

Googlebot, Google’ın web sayfalarını tarayıp Google Arama dizinine ekleyen ana tarayıcısıdır. AI Bakışı ve AI Modu dahil Google’ın arama özellikleri bu dizine dayandığı için Googlebot’un sitenize erişimi, Google tarafındaki yapay zekâ görünürlüğünün ön koşuludur. Googlebot’u engellemek sitenizi hem klasik sonuçlardan hem de yapay zekâ özetlerinden fiilen çıkarır; bu nedenle robots.txt düzenlemelerinde en dikkatli olunması gereken bottur. Ayrıntılı bilgi

GPTBot

GPTBot, OpenAI’ın web içeriğini model eğitiminde kullanılmak üzere taramak için kullandığı botudur. Robots.txt üzerinden engellenebilir; bu karar, içeriğinizin gelecekteki modellerin eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağıyla ilgilidir. ChatGPT arama sonuçlarında görünmek ise ayrı bir bot olan OAI-SearchBot’a bağlıdır. Bu yüzden GPTBot’u engelleyip OAI-SearchBot’a izin vermek mümkün ve tutarlı bir tercihtir; karar iş önceliklerinize göre verilmelidir. Ayrıntılı bilgi

Grounding (temellendirme)

Grounding (temellendirme), bir yapay zekâ modelinin yanıtını yalnızca kendi hafızasına değil, arama sonuçları ya da belgeler gibi doğrulanabilir dış kaynaklara dayandırması işlemidir. Temellendirme güncel bilgiyi yanıta taşır ve halüsinasyon riskini azaltır. GEO açısından temellendirme kaynağı olmak, yani modelin cevabını kurarken sizin sayfanıza dayanması, atıf almanın en doğrudan yoludur. Ayrıntılı bilgi

Halüsinasyon

Halüsinasyon, bir yapay zekâ modelinin gerçekte olmayan ya da yanlış bir bilgiyi kendinden emin bir dille üretmesidir. Markalar için en sık görülen biçimleri yanlış adres, artık sunulmayan bir hizmet, eski iletişim bilgisi ya da başka bir markayla karıştırılmadır. Halüsinasyonu tamamen önlemek mümkün değildir; ancak web’de tutarlı, güncel ve kolay bulunur resmi bilgiler sunmak, modelin doğru bilgiye dayanma ihtimalini artırır. Ayrıntılı bilgi

İç linkleme

İç linkleme, bir sitenin sayfalarını birbirine anlamlı bağlantı metinleriyle bağlama pratiğidir. Botların sayfaları keşfetmesine yardım eder, konular arasındaki ilişkiyi gösterir ve ana rehber ile alt sorular arasında bir içerik kümesi oluşturur. GEO’da iç linkleme, yapay zekânın bir konuda sitenizin derinliğini görmesini kolaylaştırır; genel ifadeler yerine hedef sayfanın konusunu anlatan bağlantı metinleri kullanılmalıdır. Ayrıntılı bilgi

İçerik güncelliği

İçerik güncelliği, bir sayfadaki bilgilerin bugünkü duruma uygun olması ve bunun yayın ya da güncelleme tarihiyle açıkça gösterilmesidir. Yapay zekâ sistemleri hızla değişen konularda güncel kaynaklara daha çok güvenir. Eskiyen platform bilgilerini, tarihleri ve iletişim bilgilerini düzenli kontrol etmek bu sinyalin parçasıdır. İçeriği değiştirmeden yalnızca tarihi yenilemek ise güncellik sayılmaz ve güveni zedeler. Ayrıntılı bilgi

İçerik kümesi (topic cluster)

İçerik kümesi (topic cluster), bir ana rehber sayfası ile o konunun alt sorularını derinlemesine ele alan destek yazılarının birbirine iç linklerle bağlandığı içerik yapısıdır. Yapay zekâ aramasında query fan-out tekniği soruyu alt konulara böldüğü için, alt soruların her birine net cevap veren bir küme, sitenin farklı pasajlarının yanıta girme ihtimalini artırır. Bu sözlük ve GEO rehberimiz de böyle bir kümenin parçasıdır. Ayrıntılı bilgi

JSON-LD

JSON-LD, yapılandırılmış veriyi sayfanın HTML’ine ayrı bir kod bloğu olarak ekleyen ve Google’ın önerdiği işaretleme biçimidir. Görünen içeriği bozmadan Organization, Service ya da FAQPage gibi schema.org türlerine ait bilgileri makinelere aktarır. Bakımı kolay olduğu için en yaygın tercih edilen yöntemdir. JSON-LD içindeki bilgilerin sayfada görünen içerikle birebir uyumlu olması ve doğrulama araçlarıyla düzenli kontrol edilmesi gerekir. Ayrıntılı bilgi

Kanonik URL

Kanonik URL, aynı ya da çok benzer içeriğe sahip birden fazla adres olduğunda arama motorlarına hangi adresin asıl sürüm olduğunu bildiren tercih edilen adrestir ve rel canonical etiketiyle belirtilir. Karışık kanonik sinyaller, sinyallerin bölünmesine ve yanlış sürümün dizinlenmesine yol açabilir. Yapay zekâ sistemleri de çoğu zaman arama dizinindeki sürüme dayandığı için doğru kanonik kurgusu GEO’nun teknik temelinin parçasıdır. Ayrıntılı bilgi

Karşılaştırma içeriği

Karşılaştırma içeriği, iki ya da daha fazla seçeneği, yöntemi veya ürünü belirli ölçütler üzerinden yan yana değerlendiren içeriktir. Kullanıcılar yapay zekâya sıkça hangisinin daha uygun olduğunu sorduğu için dengeli ve gerekçeli karşılaştırmalar alıntılanmaya elverişlidir. Başkalarını kötüleyen ya da yalnızca kendini öven karşılaştırmalar güven kaybettirir; ölçütleri açık, sınırlamaları dürüstçe belirten içerik çok daha değerlidir. Ayrıntılı bilgi

Konu otoritesi (topical authority)

Konu otoritesi (topical authority), bir sitenin belirli bir konuyu kapsamlı, tutarlı ve derinlemesine ele alması sonucu o alanda güvenilir kaynak olarak algılanmasıdır. Tek bir güçlü sayfa yerine ana rehber, alt soru yazıları, sözlük ve uygulama anlatımlarından oluşan birbirine bağlı içerikler bu algıyı oluşturur. Yapay zekâ sistemleri de bir alanda tutarlı biçimde derinleşen kaynaklara daha sık başvurma eğilimindedir. Ayrıntılı bilgi

LLMO (Large Language Model Optimization)

LLMO (Large Language Model Optimization, büyük dil modeli optimizasyonu), bir markanın büyük dil modelleri tarafından doğru tanınması ve yanıtlarda doğru temsil edilmesi için yapılan çalışmalardır. Web’deki marka algısına, varlık tutarlılığına ve modellerin markayla ilişkilendirdiği kavramlara odaklanır. GEO ile büyük ölçüde örtüşür; LLMO daha çok markanın model hafızasındaki temsilini, GEO ise arama tabanlı yanıtlardaki atıfları vurgular. Ayrıntılı bilgi

llms.txt

llms.txt, bir sitenin içeriğini ve önemli sayfalarını büyük dil modelleri için sade, makine tarafından okunabilir metinle özetleyen dosya önerisidir. Jeremy Howard tarafından 2024’te önerildi ve resmi bir standart değildir. Bazı yapay zekâ araçları okuyabilir, ancak Google bu dosyayı kullanmadığını ve kullanmayı planlamadığını belirtmiştir. Bu yüzden llms.txt sihirli değnek değil, düşük maliyetli tamamlayıcı bir adımdır. Ayrıntılı bilgi

Marka bahsi (brand mention)

Marka bahsi (brand mention), bir markanın adının başka web sitelerinde, haberlerde, forumlarda, sosyal platformlarda ya da sektör listelerinde bağlantı verilerek veya verilmeden anılmasıdır. Yapay zekâ modelleri markaları yalnızca kendi sitelerinden değil, web’de onlar hakkında söylenenlerden de tanır. Gerçek müşteri deneyimleri, sektör yayınları ve etkinlikler doğal bahis kaynaklarıdır; sahte hesaplarla üretilen bahisler ise ciddi itibar riski taşır. Ayrıntılı bilgi

Marka varlık kartı

Marka varlık kartı, bir markanın yapay zekâ sistemleri ve arama motorları tarafından tutarlı biçimde tanınması için derlenen temel kimlik bilgileri setidir. Resmi ad ve alternatif adlar, kuruluş yılı, adres, hizmet bölgesi, ana hizmetler ve tek cümlelik marka tanımı bu kartın parçalarıdır. Kart web sitesindeki içeriklerde, Organization schema’da ve dış profillerde aynı ifadelerle kullanıldığında belirsizlik azalır. Ayrıntılı bilgi

Multimodal arama

Multimodal arama, kullanıcının yalnızca yazıyla değil; ses, fotoğraf, ekran görüntüsü ya da video gibi farklı girdi türleriyle arama yapabildiği arama biçimidir. Google AI Modu sesli ve görsel girdi kabul eder. Bu nedenle görsellerin açıklayıcı dosya adları ve alternatif metinlerle sunulması, ürün fotoğraflarının net olması ve videolarda anlatılan bilginin sayfada metin olarak da yer alması yapay zekâ görünürlüğünü destekler. Ayrıntılı bilgi

NAP tutarlılığı

NAP tutarlılığı, bir işletmenin adının (name), adresinin (address) ve telefon numarasının (phone) web sitesinde, Google İşletme Profili’nde, haritalarda, rehberlerde ve sosyal profillerde birebir aynı yazılmasıdır. Farklı adresler ya da eski telefon numaraları hem yerel aramada hem yapay zekâ yanıtlarında yanlış bilgiye ve güven kaybına yol açabilir. Yerel GEO çalışmalarının ilk kontrol noktalarından biridir. Ayrıntılı bilgi

OAI-SearchBot

OAI-SearchBot, OpenAI’ın ChatGPT arama özelliğinde sonuç olarak gösterilecek web sayfalarını keşfetmek ve dizinlemek için kullandığı botudur. ChatGPT aramasında kaynak olarak görünmek isteyen bir sitenin bu botu robots.txt ile engellememesi gerekir. Model eğitimi için kullanılan GPTBot’tan ayrıdır; dolayısıyla bir site eğitime kapalı, aramaya açık bir yapılandırma seçebilir. Güncel kurallar OpenAI dokümantasyonundan kontrol edilmelidir. Ayrıntılı bilgi

Organization schema

Organization schema, bir kurumun adını, logosunu, adresini, iletişim bilgilerini, kuruluş tarihini ve resmi profillerini makinelere tanımlayan schema.org işaretlemesidir. Markanın tek bir varlık olarak tanınmasına yardım eder; sameAs özelliğiyle resmi sosyal profiller ve diğer güvenilir kayıtlar bu varlığa bağlanır. Hizmet işletmeleri için ProfessionalService ya da LocalBusiness gibi daha özel türlerle birlikte kullanılabilir. Ayrıntılı bilgi

Öne çıkan snippet (featured snippet)

Öne çıkan snippet (featured snippet), Google’ın bazı sorgularda sonuç listesinin üstünde bir sayfadan aldığı kısa cevabı kaynağıyla birlikte gösterdiği kutudur. Klasik AEO çalışmalarının ana hedefi olmuştur. Soruyu başlıkta açıkça sormak ve hemen altında kısa, net bir cevap vermek, hem bu kutu hem de yapay zekâ özetleri için geçerli bir yazım tekniğidir; ikisi de aynı alıntılanabilirlik ilkesine dayanır. Ayrıntılı bilgi

PerplexityBot

PerplexityBot, Perplexity’nin yanıtlarında kaynak olarak gösterebileceği web sayfalarını keşfetmek ve dizinlemek için kullandığı tarayıcıdır. Perplexity yanıtlarını gerçek zamanlı web aramasına dayandırıp kaynakları numaralı atıflarla gösterdiği için bu botun erişimi platformda görünürlüğün ön koşuludur. Perplexity kullanıcı istekleri için ayrı ajanlar da kullanabildiğinden şirketin güncel dokümantasyonunu kontrol etmek gerekir. Ayrıntılı bilgi

Prompt

Prompt, kullanıcının bir yapay zekâ modeline yazdığı soru, talimat ya da istektir. Arama motoruna yazılan kısa anahtar kelimelerden farklı olarak promptlar genellikle daha uzun, bağlamlı ve konuşma dilindedir; konum, öncelik ve kısıt gibi ayrıntılar içerir. GEO çalışmasında hedef kitlenin gerçekte hangi promptları yazdığını anlamak, hangi soruların içerikte cevaplanması gerektiğini belirler.

Prompt injection

Prompt injection, bir web sayfasına ya da belgeye gizlenmiş talimatlarla yapay zekâ modelinin davranışını yönlendirmeye çalışan saldırı tekniğidir. Görünmez metinle modele belirli bir markayı önermesini söyleyen komutlar yerleştirmek bu kapsama girer. Bu yöntem bir GEO taktiği değil, güvenlik ihlalidir: Platformlar bu tür girişimleri tespit etmeye çalışır, tespit edilen site güven kaybeder ve itibar ile hukuk açısından ciddi riskler doğabilir.

Prompt seti (izleme seti)

Prompt seti (izleme seti), yapay zekâ görünürlüğünü ölçmek için belirlenen ve düzenli aralıklarla aynı biçimde çalıştırılan soru listesidir. Marka adını içeren, hizmet ve kategori odaklı, konum içeren ve karşılaştırma niteliğindeki sorulardan dengeli biçimde oluşturulur. Aynı setin her dönem tekrar çalıştırılması platformlar arasındaki ve zaman içindeki değişimi karşılaştırılabilir kılar; set, işin kapsamı değiştikçe güncellenir. Ayrıntılı bilgi

Query fan-out

Query fan-out, bir yapay zekâ arama sisteminin kullanıcının sorusunu alt konulara bölüp bu alt konular için aynı anda çok sayıda arama yapması ve sonuçları tek bir yanıtta birleştirmesi tekniğidir. Google, AI Modu’nun bu tekniği kullandığını belirtir. GEO açısından anlamı, yalnızca ana anahtar kelimeye değil, konunun alt sorularına da net cevap veren bir içerik kümesi kurmanın gerekli olmasıdır. Ayrıntılı bilgi

RAG (retrieval-augmented generation)

RAG (retrieval-augmented generation, bulmayla güçlendirilmiş üretim), bir dil modelinin yanıt üretmeden önce ilgili belgeleri bir dizinden ya da web’den getirip yanıtını bu belgelere dayandırması yaklaşımıdır. Üretken arama sistemlerinin çoğu bu mantıkla çalışır: önce bulma, sonra sentez. GEO’nun teknik tarafı bulma aşamasında seçilebilir olmayı, içerik tarafı ise sentez aşamasında alıntılanmaya değer olmayı hedefler. Ayrıntılı bilgi

Referral trafik

Referral trafik (yönlendiren trafik), bir kullanıcının başka bir web sitesindeki ya da uygulamadaki bağlantıya tıklayarak sitenize gelmesiyle oluşan trafiktir. ChatGPT, Perplexity, Copilot ve Gemini gibi araçlardan gelen ziyaretler analitik araçlarında bu şekilde görülebilir. Ancak her ziyaret yönlendiren bilgisini taşımaz ve bir kısmı doğrudan trafik olarak görünebilir; bu yüzden yapay zekâ kaynaklı trafik olduğundan düşük ölçülebilir. Ayrıntılı bilgi

robots.txt

Robots.txt, sitenin kök dizininde bulunan ve hangi botların hangi bölümleri tarayabileceğini bildiren metin dosyasıdır. Yapay zekâ görünürlüğünde ilk kontrol noktasıdır; arama amaçlı botları yanlışlıkla engellemek sitenizi yanıtlardan çıkarabilir. Robots.txt bir erişim isteğidir, güvenlik duvarı değildir; kurallara uyan botlar onu dikkate alır. Kurallar bot bazında yazılmalı ve platformların güncel bot adlarıyla düzenli olarak gözden geçirilmelidir. Ayrıntılı bilgi

sameAs

sameAs, schema.org işaretlemesinde bir varlığın başka sitelerdeki resmi kayıtlarını ve profillerini gösteren özelliktir. Örneğin Organization schema içinde markanın resmi sosyal medya hesapları ve güvenilir dizin kayıtları sameAs ile listelenir. Bu bağlantılar, makinelerin farklı yerlerde geçen aynı adın tek bir markaya ait olduğunu anlamasına yardım eder ve varlık tutarlılığını güçlendirir. Yalnızca gerçekten size ait profiller eklenmelidir. Ayrıntılı bilgi

Schema.org

Schema.org, web sayfalarındaki bilgileri makinelerin anlayacağı ortak bir sözlükle tanımlamak için büyük arama motorlarının birlikte geliştirdiği yapılandırılmış veri standardıdır. Organization, Service, Product, Article, FAQPage ve BreadcrumbList gibi çok sayıda tür içerir. Doğru kullanıldığında sayfanın kim tarafından, ne hakkında ve hangi bağlamda yazıldığını netleştirir; işaretleme her zaman sayfada görünen içerikle uyumlu olmalıdır. Ayrıntılı bilgi

Search Console

Search Console, Google’ın site sahiplerine sunduğu ve sitenin Google Arama’daki tarama, dizinleme ve performans durumunu gösteren ücretsiz araçtır. AI Bakışı ve AI Modu’ndaki gösterim ve tıklamalar Web arama türü performans verilerine dahildir; ayrıca üretken yapay zekâ özelliklerindeki performansı gösteren bir rapor da bulunmaktadır. Arayüz adları değişebileceği için Google’ın güncel dokümantasyonunu kontrol etmek gerekir. Ayrıntılı bilgi

Semantik arama

Semantik arama, kelimelerin birebir eşleşmesinden çok sorgunun anlamını ve kullanıcının niyetini anlamaya dayanan arama yaklaşımıdır. Örneğin Ataşehir’de web sitesi yaptırmak isteyen biri ile Anadolu yakasında kurumsal site ajansı arayan biri farklı kelimeler kullansa da benzer bir niyet taşır. Embedding teknikleriyle çalışan bu yaklaşım, anahtar kelime tekrarından çok konuyu kapsamlı ve açık anlatan içeriği ödüllendirir.

Ses payı (share of voice)

Ses payı (share of voice), yapay zekâ bağlamında, belirli bir soru setinde markanızın rakiplerine göre yanıtlarda ne sıklıkla anıldığını gösteren karşılaştırmalı görünürlük ölçüsüdür. Aynı kategori sorularında hangi markaların, kaç yanıtta ve hangi sırada geçtiği kaydedilerek hesaplanır. Tek bir yanıta bakmak yerine zaman içindeki eğilimi gösterdiği için GEO raporlamasında yararlı bir özet göstergedir. Ayrıntılı bilgi

Sesli arama

Sesli arama, kullanıcının sorusunu yazmak yerine konuşarak sorduğu ve cevabı çoğu zaman sesli olarak aldığı arama biçimidir. Sesli sorular genellikle daha uzun ve doğal cümlelerden oluşur; cevap ise tek ve kısa olmak zorundadır. Bu yüzden soruları doğal dille başlığa taşıyan ve ilk cümlede net cevap veren içerik, hem sesli asistanlar hem yapay zekâ yanıtları için avantaj sağlar. Ayrıntılı bilgi

SGE (Search Generative Experience)

SGE (Search Generative Experience), Google’ın 2023’te Search Labs üzerinden test etmeye başladığı üretken yapay zekâ destekli arama deneyiminin adıdır. Bu deneysel deneyim daha sonra AI Overviews, Türkçe’de AI Bakışı adıyla geniş kullanıma açıldı. Bugün SGE terimi daha çok tarihsel bir referans olarak kullanılır; güncel kaynaklarda Google’ın yapay zekâ özellikleri AI Bakışı ve AI Modu adlarıyla anılır. Ayrıntılı bilgi

Sıfır tıklama arama

Sıfır tıklama arama, kullanıcının aradığı bilgiye arama sonuç sayfasında ya da yapay zekâ yanıtında ulaşıp hiçbir siteye tıklamadan aramayı bitirmesidir. Öne çıkan snippet’ler, bilgi panelleri ve AI Bakışı bu davranışı artırabilir. Tıklama olmaması etkinin olmadığı anlamına gelmez, çünkü yanıtta anılan marka kısa listeye girer. Bu nedenle başarı ölçümünde yalnızca trafiğe değil, görünürlüğe ve atıfa da bakılmalıdır. Ayrıntılı bilgi

Soru-cevap içerik mimarisi

Soru-cevap içerik mimarisi, sayfa başlıklarının kullanıcıların gerçekten sorduğu sorulardan oluştuğu ve her başlığın hemen altında kısa, net bir cevabın verildiği içerik kurgusudur. Cevabın ardından ayrıntı, örnek ve adımlar gelir. Bu yapı, yapay zekâ sistemlerinin hangi pasajın hangi soruyu cevapladığını anlamasını kolaylaştırır. Racoun’un yapay zekâ görünürlüğü hizmetinde içerikler bu mimariyle yeniden kurgulanır. Ayrıntılı bilgi

Token

Token, büyük dil modellerinin metni işlerken kullandığı en küçük birimdir; bir kelime, kelimenin bir parçası ya da bir noktalama işareti olabilir. Modellerin aynı anda işleyebileceği metin miktarı ve kullanım maliyetleri token cinsinden hesaplanır. GEO açısından doğrudan bir optimizasyon hedefi değildir; ancak yapay zekâ sistemlerinin uzun sayfaları neden parçalara ayırarak işlediğini anlamaya yardımcı olur.

UTM parametresi

UTM parametresi, bir bağlantının sonuna eklenen ve trafiğin hangi kaynaktan, hangi mecradan ve hangi kampanyadan geldiğini analitik araçlarına bildiren etiketlerdir. Bazı yapay zekâ platformları dış bağlantılara kendi kaynak parametresini ekleyebilir; bu da yapay zekâ trafiğinin ayrıştırılmasını kolaylaştırır. Kendi paylaştığınız bağlantılarda tutarlı UTM adlandırması kullanmak ölçüm karmaşasını azaltır. Ayrıntılı bilgi

Üretken arama (generative search)

Üretken arama, arama motorunun ya da yapay zekâ asistanının kullanıcıya bağlantı listesi yerine birden fazla kaynaktan sentezlenmiş, doğal dilde yazılmış bir yanıt sunduğu arama biçimidir. Google AI Bakışı ve AI Modu, ChatGPT arama, Gemini, Perplexity ve Copilot bu yaklaşımın örnekleridir. Üretken aramada başarı, sıralamadan çok yanıtın içinde anılmak ve kaynak olarak gösterilmekle tanımlanır. Ayrıntılı bilgi

Varlık (entity)

Varlık (entity), arama motorlarının ve yapay zekâ modellerinin tekil ve ayırt edilebilir olarak tanıdığı kişi, kurum, marka, yer, ürün ya da kavramdır. Bir markanın varlık olarak doğru tanınması; adının, tanımının, adresinin ve hizmetlerinin web genelinde tutarlı anlatılmasına bağlıdır. Varlık tutarlılığı zayıf olan markalar yapay zekâ yanıtlarında başka markalarla karıştırılabilir ya da hiç anılmayabilir. Ayrıntılı bilgi

Yapılandırılmış içerik

Yapılandırılmış içerik, bilgilerin başlıklar, kısa paragraflar, numaralı adımlar, madde listeleri ve net tanım cümleleriyle düzenli biçimde sunulduğu içeriktir. Yapılandırılmış veriden farklı olarak kodla değil, okunabilir metin düzeniyle ilgilidir. Hem insan okuyucunun hem yapay zekâ sistemlerinin aradığı bilgiyi hızla bulmasını sağlar ve pasajların bağımsız olarak alıntılanabilmesini kolaylaştırır. Ayrıntılı bilgi

Yapılandırılmış veri

Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilgilerin ne anlama geldiğini arama motorlarına ve yapay zekâ sistemlerine standart bir biçimde anlatan işaretlemedir. Genellikle schema.org sözlüğü ve JSON-LD formatıyla uygulanır. Bir sayfanın bir hizmeti mi, ürünü mü, makaleyi mi yoksa sık sorulan soruları mı anlattığını açıkça belirtir. Tek başına sıralama ya da atıf getirmez, ancak markanın doğru anlaşılmasını kolaylaştırır. Ayrıntılı bilgi

YMYL (Your Money or Your Life)

YMYL (Your Money or Your Life, paranız ya da hayatınız), insanların sağlığını, maddi durumunu, güvenliğini ya da önemli yaşam kararlarını etkileyebilecek konuları anlatan Google kavramıdır. Sağlık, hukuk ve finans içerikleri bu gruptadır ve daha yüksek güvenilirlik beklentisiyle değerlendirilir. Bu alanlarda yapay zekâ görünürlüğü için uzman kimliği, doğru bilgi ve ilgili mevzuata uyum, diğer sektörlere göre çok daha belirleyicidir. Ayrıntılı bilgi

Yorum sinyalleri

Yorum sinyalleri, bir işletme hakkında müşterilerin bıraktığı değerlendirmelerin sayısı, güncelliği, içeriği ve işletmenin bu yorumlara verdiği yanıtlardan oluşan güven göstergeleridir. Yerel ve hizmet odaklı sorularda yapay zekâ önerilerini etkileyebilir. Gerçek müşterilerden düzenli yorum istemek ve olumsuz yorumlara profesyonelce yanıt vermek doğru yöntemdir; sahte ya da satın alınmış yorumlar ise platform kurallarını ihlal eder ve itibarı zedeler. Ayrıntılı bilgi

İletişim

Merkez ofisimiz: Atatürk Mah., Sait Cordan Sk. No:10, 34758 Ataşehir / İstanbul. İstanbul’daki firmalarla yüz yüze, Türkiye genelindeki markalarla online toplantı ve planlı ziyaretlerle çalışıyoruz. 0551 044 08 69 numaralı WhatsApp hattımızdan yazabilir, toplantı planlayabilir ya da teklif formunu doldurabilirsiniz. İlk görüşme ücretsizdir.